ชาววัดสุวรรณ ชลบุรี เปิดตัว (Kick-Off) “ธรรมนูญชุมชนตำบลวัดสุวรรณ” หวังเป็นกติกาปกป้องสิ่งแวดล้อมจาก EEC เตรียมยกระดับเป็นเทศบัญญัติในอนาคต
เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2569 ที่ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ในงานเปิดตัว (Kick-Off) “ธรรมนูญชุมชนตำบลวัดสุวรรณ”ธรรมนูญชุมชน พื้นที่แรกในอำเภอบ่อทอง พื้นที่ที่ 3ในจังหวัดชลบุรี และการเสวนาวิชาการ หัวข้อ “จากเสียงของชุมชนสู่ธรรมนูญชุมชน (ต.วัดสุวรรณ)” ด้วยความร่วมมือจาก สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) กลุ่มศึกษาการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC WATCH) หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา (คณะรัฐศาสตร์ฯ) ศูนย์พัฒนาการเมืองภาคพลเมือง สถาบันพระปกเกล้า ผู้ประกอบการ หน่วยงานรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พรรคการเมือง กลุ่มรักษ์ตำบลวัดสุวรรณและประชาชนในพื้นที่ตำบลวัดสุวรรณ จังหวัดชลบุรี
จุดเริ่มต้นของกิจกรรมครั้งนี้ เกิดจากนิสิต คณะรัฐศาสตร์ฯ ลงพื้นที่ศึกษากับชาวบ้านตำบลวัดสุวรรณ โดยมีอาจารย์ที่ปรึกษา คือ ผศ. ดร. ธัชชนก สัตยวินิจ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ฯ ได้เผยแพร่ผลการศึกษา เรื่อง “เสียงเล็ก ๆ ของชุมชนกับโรงงานยางมะตอย” ที่ได้สะท้อนถึงชุมชนเกษตรกรรม ต.วัดสุวรรณ จังหวัดชลบุรี กับการเผชิญความท้าทายจากโครงการก่อสร้างโรงงานยางมะตอย สืบเนื่องจากนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ที่เปลี่ยนผังเมืองของชุมชนจากสีเขียว อันเป็นพื้นที่ชนบทและเกษตรกรรม เป็นพื้นที่สีเหลืองอ่อน ที่เปิดช่องให้อุตสาหกรรมสามารถเข้ามาดำเนินการในพื้นที่ได้
โครงการก่อสร้างโรงงานยางมะตอย เข้ามาทำประชาคมใน หมู่บ้าน “บ้านซ่อง” ต.วัดสุวรรณ ในช่วงปลายสิงหาคม 2568 สร้างความกังวลต่อผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สุขภาพ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจของคนในชุมชน จุดชนวนให้เกิดความเคลื่อนไหวตั้งคำถามถึงความเหมาะสมของโครงการ จากชาวบ้านไม่กี่คน ขยายตัวเป็นวงกว้าง และรวมตัวกันแบบไม่เป็นทางการในชื่อ “กลุ่มรักษ์ตำบลวัดสุวรรณ” ดำเนินกิจกรรมแบบสงบ สร้างสรรค์ โดยใช้ข้อมูลทางวิชาการ พร้อมทั้งยื่นหนังสือไปยังหน่วยงานภาครัฐ กรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎร สื่อมวลชนรวมถึงจัดกิจกรรมแสดงพลังอย่างสันติ จนในที่สุดโครงการดังกล่าวได้ถอนตัวออกจากพื้นที่ไป
จากการบอกเล่าของคนในพื้นที่ ย้อนไปเมื่อกว่า 200 ปีก่อน หมู่บ้านบ้านซ่อง เป็นที่ซ่องสุมกำลังพลในสมัยพระเจ้าตากสินมหาราช รวบรวมกำลังพลเพื่อไปตีเมืองจันทบุรี ราวปี พ.ศ. 2300 ถึงแม้ว่ายุคนี้ ชาวบ้านซ่อง ไม่ต้องไปรบรากับใคร แต่ยังต้องเตรียมกำลังพลเพื่อเผชิญความไม่แน่นอนของโครงการอุตสาหกรรมที่จะเข้ามาในอนาคต อาวุธของชาวบ้านซ่องปัจจุบัน จึงมิใช่ มีด ดาบ แต่เป็น “ธรรมนูญชุมชนตำบลวัดสุวรรณ” อันเป็นกติกาของชุมชนท้องถิ่นที่ใช้เป็นเกราะป้องกัน ในการตัดสินในร่วมกันเรื่อง การจัดการทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของคนในท้องถิ่น รองศาสตราจารย์ ดร. โอฬาร ถิ่นบางเตียว อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ ม.บูรพา กล่าวปาฐกถาว่า “ธรรมนูญชุมชนมีความหมายมากกว่าการเป็นเอกสารหรือข้อบังคับ หากแต่เป็นกระบวนการสร้างประชาธิปไตยจากฐานราก หรือประชาธิปไตยชุมชน ธรรมนูญชุมชน คือ การเปลี่ยนประชาชนจากการเป็นผู้รับนโยบายให้กลายเป็นผู้สร้างนโยบาย จากเดิมที่รัฐเป็นผู้กำหนดทุกอย่าง กลับเปิดพื้นที่ให้ประชาชนได้ร่วมกันออกแบบอนาคตของตนเอง นี่คือ แก่นแท้ของประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม”
ในวงเสวนา วิทยากรได้ถ่ายทอดแนวทางการประเมินผลธรรมนูญชุมชน การแก้ไขปรับปรุงธรรมนูญชุมชน และการต่อยอดธรรมนูญชุมชนเป็นเทศบัญญัติ อันมีสภาพเป็นกฎหมายในอนาคตอีกด้วย หนึ่งในวิทยากร ดร. สมนึก จงมีวศิน ผู้อำนวยการ EEC WATCH กล่าวในวงเสวนาว่า “ธรรมนูญชุมชนเป็นสัญญาประชาคม หรือข้อตกลงร่วมกันของชุมชน หากมีคนฝ่าฝืน บทลงโทษมักเป็นมาตรการทางสังคมอย่างเดียว การยกระดับ ธรรมนูญชุมชนเป็นเทศบัญญัติ หรือ ข้อบัญญัติของหน่วยงานภาครัฐจึงเป็นการอุดช่องโหว เรื่องการบังคับใช้กฎหมาย และงบประมาณ”
ปวริศ เผือกโสภา คณะทำงานกลุ่มรักษ์ตำบลวัดสุวรรณ และประชาชนในพื้นที่ ผู้ริเริ่มการร่างธรรมนูญชุมชน กล่าวว่า “ในการเริ่มต้น เรายังไม่ได้ตั้งเป้าให้ธรรมนูญชุมชนเป็นเทศบัญญัติ หรือกฎข้อบังคับ แต่เราต้องการให้ธรรมนูญชุมชนเป็นหลักฐานของการมีส่วนร่วมของชาวบ้าน ที่ต้องสามารถตัดสินใจกำหนดกติกาได้ว่า เราจะเอาโรงงานแบบใด หรือไม่เอาโรงงานแบบใด ส่วนในอนาคตจะผลักดันให้เป็นเทศบัญญัติหรือกฎหมาย คงต้องทำงานกันต่อไปอีกสักระยะ“
หลังจากวงเสวนา ได้มีกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ ปลูก “ต้นธรรมนูญชุมชน” เพื่อประกาศเจตนารมณ์สนับสนุนธรรมนูญชุมชนตำบลวัดสุวรรณ โดยมีหน่วยงานรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประชาชน ผู้ประกอบการในพื้นที่ ต.วัดสุวรรณ และใกล้เคียงเข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว
ผู้ประกอบในในพื้นที่ ได้แก่ ชวินโรจน์ ธีรพัชรพร กรรมการผู้จัดการ บริษัท เอสที ออดิท แอนด์ ลอว์ จำกัด และดิเรก แซ่ฮ้อ กรรมการผู้จัดการ บริษัท ไบโอเกษตรภัณฑ์ จำกัด ได้เข้าร่วมกิจกรรมประกาศเจตนารมณ์สนับสนุนธรรมนูญชุมชนตำบลวัดสุวรรณ ได้ให้ความเห็นสอดคล้องกันว่า “ธรรมนูญชุมชน เป็นข้อตกลง (MOU) ชุมชนยั่งยืน ระหว่างหน่วยงานรัฐ ผู้ประกอบการ และ ชุมชนตำบลวัดสุวรรณ โดยมีเจตนารมณ์ในการขับเคลื่อนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ปกป้องสิ่งแวดล้อม สุขภาพอย่างยั่งยืนผู้ประกอบการพร้อมที่จะเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนในการขับเคลื่อนธรรมนูญชุมชนให้เกิดผลขึ้นจริงในพื้นที่ต่อไป”
No comments:
Post a Comment